Jak wykorzystać czujnik temperatury i wilgotności, żeby wcześnie wykryć ryzyko pleśni?

Pleśń w mieszkaniu to nie tylko nieestetyczne plamy w narożnikach i za szafą. Zarodniki pleśni pogarszają jakość powietrza i mogą nasilać alergie. Zanim jednak na ścianie pojawią się pierwsze ślady, przez wiele dni lub tygodni panują warunki, które jej sprzyjają: wysoka wilgotność powietrza i chłodne powierzchnie. Te warunki da się wykryć prostym czujnikiem temperatury i wilgotności.

Kiedy rośnie ryzyko pleśni

Pleśń potrzebuje wilgoci. W praktyce rozwija się, gdy wilgotność względna przy powierzchni ściany przekracza około 70-80 procent przez dłuższy czas. Powietrze w pokoju może mieć przy tym tylko 60 procent, ale przy zimnej ścianie, narożniku czy za meblem temperatura jest niższa, więc wilgotność względna rośnie.

Wilgotność względna w pomieszczeniu	Ocena
40-55 procent	komfortowo, niskie ryzyko pleśni
55-65 procent	akceptowalnie, ale warto obserwować zimne miejsca
powyżej 65 procent przez wiele godzin	zwiększone ryzyko kondensacji i pleśni przy chłodnych przegrodach

Zimą istotna jest także temperatura. Im chłodniej w pomieszczeniu, tym przy tej samej ilości pary wodnej wyższa wilgotność względna.

Punkt rosy w praktyce

Punkt rosy to temperatura, przy której para wodna z powietrza zaczyna się skraplać. Przy temperaturze 20 stopni i wilgotności 60 procent punkt rosy wynosi około 12 stopni. Oznacza to, że na każdej powierzchni chłodniejszej niż 12 stopni, na przykład na szybie, ościeżu okna czy słabo ocieplonym narożniku, pojawi się woda. Niektóre czujniki obliczają punkt rosy automatycznie. Jeśli twój tego nie robi, możesz porównać go z temperaturą ściany zmierzoną termometrem bezdotykowym.

Ryzyko rośnie wyraźnie w domach po wymianie okien na szczelne, w których nie zamontowano nawiewników. Wcześniej przez nieszczelne okna napływało wystarczająco dużo suchego powietrza z zewnątrz, a po wymianie wilgoć z oddychania, gotowania i kąpieli zostaje w środku. Czujnik pozwala to wykryć już w pierwszym sezonie grzewczym po wymianie.

Jaki czujnik wybrać

• Dokładność pomiaru wilgotności - dobre czujniki mają dokładność rzędu 2-3 procent. Tanie modele potrafią się mylić o 5-10 procent, co utrudnia ocenę.
• Historia pomiarów - najważniejsza funkcja. Pojedynczy odczyt rano nie mówi wiele, a wykres z kilku dni pokazuje, jak długo wilgotność utrzymuje się na wysokim poziomie.
• Alarm progu - powiadomienie lub sygnał po przekroczeniu ustawionej wilgotności pozwala zareagować na bieżąco.
• Kilka czujników - systemy z czujnikami bezprzewodowymi pozwalają obserwować sypialnię, łazienkę, piwnicę i pokój od strony północnej jednocześnie.
• Sonda zewnętrzna - przydaje się do pomiaru w szafie, za meblem lub w piwnicy.

Czujniki podłączone do sieci domowej mogą wysyłać powiadomienia na telefon. Przydaje się to zwłaszcza w domach letniskowych i mieszkaniach na wynajem, gdzie nikt nie przebywa na co dzień, a pleśń może rozwijać się niezauważona przez wiele tygodni.

Gdzie mierzyć

1. W sypialni, bo w nocy przy zamkniętym oknie wilgotność rośnie najszybciej.
2. W pokojach przy ścianach północnych i w narożnikach budynku.
3. Za dużymi meblami stojącymi przy ścianach zewnętrznych. Tam powietrze krąży słabo, a ściana jest chłodna.
4. W łazience, żeby ocenić, jak szybko wilgotność spada po kąpieli.
5. W piwnicy i garderobie, gdzie przechowuje się ubrania i rzeczy wrażliwe na wilgoć.

Czujnik ustaw na wysokości około 1,5 m, z dala od grzejnika i bezpośredniego słońca. Do pomiaru przy ścianie lub za meblem użyj sondy albo przenieś czujnik na kilka dni w to miejsce.

Przed pierwszym użyciem zostaw nowy czujnik na godzinę w pomieszczeniu, żeby dostosował się do temperatury. Kilka czujników możesz porównać, stawiając je obok siebie na kilka godzin. Różnice pokażą, który z nich zawyża lub zaniża wyniki.

Jak czytać wyniki

• krótkie skoki wilgotności po gotowaniu czy kąpieli są normalne, ważne, by wilgotność szybko wracała do poziomu wyjściowego,
• wilgotność stale powyżej 60-65 procent przez wiele dni wskazuje na niewystarczającą wentylację lub dodatkowe źródło wilgoci,
• wilgotność rosnąca w nocy i spadająca po otwarciu okna rano to typowy obraz zbyt słabej wentylacji sypialni,
• wilgotność wysoka w jednym pomieszczeniu przy normalnych wynikach w innych może oznaczać przeciek, mokrą ścianę lub suszenie prania.

Zbyt suche powietrze też jest problemem

Czujnik pomoże też w drugą stronę. Zimą, przy intensywnym wietrzeniu i mroźnym powietrzu na zewnątrz, wilgotność w mieszkaniu potrafi spaść poniżej 30 procent. Suche powietrze wysusza śluzówki i sprzyja elektryzowaniu się tkanin. Dlatego nie ustawiaj alarmu tylko na wysoką wilgotność. Dobrym celem jest utrzymanie wilgotności w przedziale około 40-60 procent przez większą część doby.

Co zrobić przy wysokiej wilgotności

• Wietrzenie - krótko i intensywnie, kilka razy dziennie, zamiast stale uchylonego okna.
• Sprawna wentylacja - drożne kratki wentylacyjne, nawiewniki w oknach i wentylator w łazience z opóźnionym wyłączeniem.
• Odsunięcie mebli - kilka centymetrów od ściany zewnętrznej wystarczy, by powietrze mogło krążyć.
• Ograniczenie źródeł wilgoci - suszenie prania w łazience z działającym wentylatorem lub w suszarce, gotowanie pod włączonym okapem.
• Osuszacz powietrza - w piwnicy i pomieszczeniach bez okien, gdzie wentylacja jest ograniczona.
• Wentylacja mechaniczna - rekuperacja zapewnia stałą wymianę powietrza bez wychładzania. Urządzenia znajdziesz w kategorii rekuperacja.

Jeśli zastanawiasz się nad systemem, który sam steruje wilgotnością, przeczytaj tekst o automatycznej kontroli wilgotności w domu. Gdy pleśń już się pojawiła na fugach, sposoby jej usunięcia opisujemy w artykule o usuwaniu pleśni z silikonowych fug.