Nawiertka do wody praktyczny przewodnik dla instalatorów i inwestorów

Czym jest nawiertka i do czego służy

Nawiertka to element armatury wodociągowej, który umożliwia wykonanie przyłącza do istniejącego rurociągu bez konieczności przerywania dostawy wody. Montuje się ją bezpośrednio na rurze, a następnie wykonuje otwór w jej ściance za pomocą specjalnego wiertła. Dzięki temu rozwiązaniu możliwe jest podłączenie nowych odbiorców do sieci wodociągowej szybko i bez kosztownych przestojów.

Tego typu armatura znajduje zastosowanie zarówno w sieciach miejskich, jak i w instalacjach przemysłowych czy rolniczych. Producenci oferują modele dostosowane do rur z różnych materiałów, takich jak PVC, PE, żeliwo czy stal. Średnice rurociągów, do których można stosować nawiertki, wahają się zazwyczaj od DN 32 do DN 400.

Urządzenie składa się z korpusu, dławika, zaworu odcinającego oraz mechanizmu wiercącego. Każda część pełni określoną funkcję i musi być wykonana z materiałów odpornych na korozję. Żeliwo sferoidalne oraz mosiądz to najczęściej stosowane tworzywa w produkcji tego osprzętu.

Wybierając odpowiedni model, warto zwrócić uwagę na ciśnienie robocze instalacji. Standardowe nawiertki pracują przy ciśnieniu do 16 bar, oznaczanym jako PN16. Modele przeznaczone do wymagających sieci mogą wytrzymać nawet 25 bar.

Jak wybrać nawiertkę do wody dla swojej instalacji

Dobór właściwego elementu zaczyna się od określenia średnicy zewnętrznej rurociągu. Każda nawiertka jest produkowana dla konkretnych zakresów średnic, dlatego pomiar należy wykonać z dużą dokładnością. Błąd nawet kilku milimetrów może uniemożliwić prawidłowy montaż i spowodować przecieki.

Kolejnym krokiem jest ustalenie materiału rury, na której będzie montowana armatura. Inne uszczelki i inne siły docisku stosuje się dla rur PVC, a inne dla rur stalowych. Producenci zawsze podają w dokumentacji technicznej, do jakich materiałów dany model jest przeznaczony.

Nawiertka do wody typu samonawiercającego, taka jak model DN160x32 firmy Bohamet, pozwala na wykonanie otworu w rurze bez użycia oddzielnego wiertła elektrycznego. Nawiertka do wody tego typu jest szczególnie ceniona na placach budowy ze względu na szybkość montażu i ograniczoną liczbę potrzebnych narzędzi. Czas wykonania przyłącza skraca się nawet o 40% w porównaniu z metodami tradycyjnymi.

Warto również sprawdzić, jaki gwint wylotowy posiada wybrana armatura. Najczęściej spotykane to gwint zewnętrzny 1″, 1½” oraz 2″. Odpowiedni dobór gwintu zapewnia szczelność połączenia z rurą przyłączeniową bez potrzeby stosowania redukcji.

Opaska do nawiercania i jej rola w przyłączu

Opaska do nawiercania to element, który montuje się na zewnątrz rury i stanowi bazę dla mechanizmu wiercącego. Zapewnia ona stabilność podczas wykonywania otworu oraz uszczelnienie miejsca przyłączenia. Bez niej nawiertka nie może być prawidłowo osadzona na rurociągu.

Opaski produkuje się ze stali nierdzewnej, żeliwa lub tworzyw sztucznych. Stal nierdzewna klasy 304 lub 316 jest zalecana w środowiskach o podwyższonej wilgotności lub agresywnym chemicznie gruncie. Modele z żeliwa sferoidalnego są natomiast preferowane przy wyższych ciśnieniach roboczych.

Montaż opaski wymaga zachowania równomiernego docisku śrub mocujących. Producenci zalecają stosowanie momentu dokręcania podanego w instrukcji, który wynosi zwykle od 20 do 50 Nm w zależności od średnicy. Zbyt mocne dokręcenie może odkształcić rurę, a zbyt słabe spowoduje nieszczelność.

Przykładem sprawdzonego rozwiązania jest opaska do nawiercania firmy Hawle w rozmiarze DN110 z gwintem wewnętrznym GW2″ i klasą ciśnienia PN16. Ten model nadaje się zarówno do sieci wodociągowych, jak i kanalizacyjnych. Jego korpus wykonano z żeliwa sferoidalnego, co gwarantuje długą żywotność nawet w trudnych warunkach gruntowych.

Etapy montażu nawiertki krok po kroku

Przed przystąpieniem do prac należy odciąć dopływ wody w pobliżu miejsca montażu, jeśli wymaga tego zastosowana technologia. W przypadku nawiertki samonawiercającej ten krok nie zawsze jest konieczny. Ważne jest też oczyszczenie powierzchni rury z ziemi, korozji i powłok malarskich na długości około 30 cm.

Kolejne czynności montażowe obejmują:

1. Umieszczenie uszczelki gumowej na rurze w miejscu planowanego otworu
2. Nałożenie korpusu nawiertki i opaski, a następnie ich wstępne dokręcenie
3. Wyrównanie osi nawiertki względem osi rury i ostateczne dokręcenie śrub momentem podanym przez producenta
4. Uruchomienie mechanizmu wiercącego i wykonanie otworu w ściance rury
5. Zamknięcie zaworu odcinającego po zakończeniu wiercenia i podłączenie rury przyłączeniowej

Po montażu należy sprawdzić szczelność połączenia przy ciśnieniu roboczym przez co najmniej 30 minut. Każde wilgotne miejsce przy opasie lub gwincie wymaga natychmiastowego usunięcia. Protokół z próby szczelności jest wymagany przez większość zarządców sieci wodociągowych.

Prace przy sieci wodociągowej powinny być wykonywane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane lub instalatorskie. W Polsce do wykonywania takich robót wymagane są zazwyczaj uprawnienia w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Warto to sprawdzić przed zleceniem prac wykonawcy.

Najczęstsze błędy przy wyborze i montażu armatury nawiercającej

Pierwszym i najczęstszym błędem jest dobór nawiertki bez znajomości rzeczywistej średnicy zewnętrznej rury. Wielu instalatorów zakłada średnicę na podstawie dokumentacji projektowej, która może być nieaktualna lub niedokładna. Pomiar taśmą lub suwmiarką bezpośrednio na rurze zajmuje zaledwie kilka minut i pozwala uniknąć kosztownych pomyłek.

Drugim problemem jest stosowanie armatury przeznaczonej do innego materiału rury niż ten, który faktycznie jest w gruncie. Rury PVC i PE mają inne właściwości mechaniczne niż żeliwne czy stalowe, dlatego uszczelki i parametry docisku różnią się między sobą. Użycie niewłaściwego modelu może doprowadzić do pęknięcia rury już podczas montażu.

Instalatorzy czasem pomijają etap oczyszczania rury przed montażem opaski. Zanieczyszczenia pod uszczelką powodują nieszczelności, które ujawniają się dopiero po kilku tygodniach eksploatacji. Regularne przeglądy miejsc przyłączenia w pierwszym roku od montażu pozwalają wykryć takie problemy zawczasu.

Kolejnym błędem jest brak próby ciśnieniowej po zakończeniu montażu. Przepisy budowlane i normy branżowe, w tym PN-EN 805, nakładają obowiązek przeprowadzenia takiego testu. Jego pominięcie może skutkować odmową odbioru robót przez zarządcę sieci oraz odpowiedzialnością finansową wykonawcy za ewentualne szkody.