Co zrobić, gdy zimą przestanie działać ogrzewanie, żeby instalacja w domu nie zamarzła?
Kocioł przestał grzać w nocy, na dworze kilka stopni mrozu, a serwisant może przyjechać dopiero za dwa dni. Taka sytuacja zdarza się częściej, niż byśmy chcieli, szczególnie w pierwszych mroźnych tygodniach sezonu, gdy wiele kotłów uruchamia się po długiej przerwie i wychodzą zaniedbania z lata. Dobrze ocieplony dom wychładza się powoli, nawet o jeden lub dwa stopnie na dobę, ale stary, słabo izolowany budynek potrafi stracić kilka stopni w ciągu kilku godzin. Najbardziej zagrożone są przy tym nie pokoje, lecz rury w nieogrzewanych częściach domu: w piwnicy, garażu, na poddaszu i przy ścianach zewnętrznych.
Poniżej opisujemy, co zrobić krok po kroku, żeby przetrwać awarię bez zamarzniętej instalacji i kosztownych napraw.
Najpierw sprawdź proste przyczyny
Zanim zaczniesz szukać ogrzewania zastępczego, upewnij się, że awaria nie ma banalnej przyczyny, którą usuniesz sam w kilka minut:
- zasilanie - czy w rozdzielnicy nie zadziałał wyłącznik obwodu kotła lub różnicówka, czy w domu jest prąd i czy kocioł nie jest wyłączony przyciskiem,
- ciśnienie w instalacji - większość kotłów wyłącza się, gdy ciśnienie spadnie poniżej około 0,8-1 bar; uzupełnienie wody zaworem napełniającym często wystarcza,
- gaz - czy zawór gazu przed kotłem jest otwarty i czy działa kuchenka gazowa, jeśli ją masz,
- komunikat błędu - kod na wyświetlaczu sprawdź w instrukcji; część błędów kasuje się przyciskiem reset,
- termostat pokojowy - wyczerpane baterie w termostacie bezprzewodowym potrafią zatrzymać ogrzewanie całego domu.
Jak uzupełnić ciśnienie, opisujemy w tekście o spadku ciśnienia w kotle kondensacyjnym, a najczęstsze przyczyny problemów z zapłonem w tekście o kotle gazowym, który nie odpala. Jeśli czujesz zapach gazu, nie włączaj niczego, otwórz okna, opuść budynek i zadzwoń pod numer alarmowy pogotowia gazowego.
Jak zatrzymać ciepło w domu
Gdy kocioł nie działa, celem jest jak najdłuższe utrzymanie temperatury powyżej zera w całym budynku, a w części mieszkalnej na poziomie, który pozwala normalnie funkcjonować. Pomaga kilka prostych działań:
- zamknij drzwi do nieużywanych pomieszczeń i skup domowników w jednym lub dwóch pokojach,
- zasłoń okna roletami i zasłonami, szczególnie na noc,
- wyłącz wentylację mechaniczną lub zmniejsz jej wydajność, ale nie zaklejaj kratek wentylacyjnych w pomieszczeniach z urządzeniami gazowymi,
- nie otwieraj bez potrzeby drzwi wejściowych i garażowych.
Ogrzewanie zastępcze
Najbezpieczniejszym źródłem ciepła na kilka dni są grzejniki elektryczne: konwektory, grzejniki olejowe lub termowentylatory. Ustaw je przede wszystkim tam, gdzie biegną rury z wodą, czyli w łazience, kuchni, kotłowni i przy pionach instalacji. Pamiętaj o ograniczeniach instalacji elektrycznej:
- typowy obwód gniazd z zabezpieczeniem 16 A wytrzyma jeden, maksymalnie dwa grzejniki po 1-1,5 kW, jeśli nic innego nie jest do niego podłączone,
- rozłóż grzejniki na różne obwody, sprawdzając w rozdzielnicy, które gniazda zasilają które pokoje,
- nie łącz kilku grzejników przez rozgałęźniki i cienkie przedłużacze, bo przewody i wtyki będą się nagrzewać,
- nie zostawiaj grzejników przy zasłonach, meblach i suszącym się praniu.
Nie używaj do ogrzewania kuchenki gazowej, grilla, piecyka turystycznego ani agregatu prądotwórczego w zamkniętym pomieszczeniu. Wszystkie one wytwarzają tlenek węgla, który jest bezwonny i może zabić we śnie. Jeśli masz kominek, możesz z niego korzystać, ale pamiętaj o czujniku czadu i sprawnym przewodzie kominowym.
Jak chronić rury i grzejniki przed zamarznięciem
Woda zamarzająca w rurze zwiększa objętość o mniej więcej dziewięć procent i potrafi rozsadzić rurę, złączkę, grzejnik albo wymiennik w kotle. Szkody wychodzą zwykle dopiero po rozmrożeniu, gdy z pękniętego miejsca zaczyna lecieć woda. Dlatego:
- Sprawdzaj temperaturę w najzimniejszych miejscach domu, najlepiej termometrem z pamięcią minimum, w piwnicy, garażu i na poddaszu.
- Otwórz szafki pod zlewem i umywalką przy ścianach zewnętrznych, żeby do rur docierało ciepło z pomieszczenia.
- Rury w nieogrzewanych pomieszczeniach owiń otuliną, a w najbardziej narażonych miejscach zastosuj przewód grzejny z termostatem.
- Gdy temperatura spada w okolice zera, pozwól, by z kranu w najzimniejszym miejscu ciekła cienka strużka wody. Płynąca woda zamarza znacznie później niż stojąca.
- Jeśli w instalacji grzewczej zostaje pompa, a kocioł nie grzeje, zostaw ją włączoną, bo krążąca woda wolniej zamarza.
Więcej sposobów na ochronę instalacji opisujemy w tekście o zabezpieczeniu instalacji wodnej przed zamarzaniem.
Kiedy spuścić wodę z instalacji
Jeżeli naprawa potrwa kilka dni, a temperatura w domu spada w okolice 5 stopni, bezpieczniej jest spuścić wodę z instalacji wodnej i grzewczej. Zakręć główny zawór wody, otwórz wszystkie krany, także zewnętrzne, i spuść wodę z najniżej położonych zaworów spustowych. Opróżnij też bojler lub zasobnik ciepłej wody, spłuczki i syfony, a do syfonów wlej niezamarzający płyn do instalacji sanitarnych. Instalację centralnego ogrzewania spuszcza się przez zawór spustowy kotła lub najniższego grzejnika, ale lepiej zlecić to instalatorowi, który potem prawidłowo ją napełni i odpowietrzy.
W domach, które zimą bywają puste, na przykład w domkach letniskowych, warto rozważyć napełnienie instalacji grzewczej płynem niezamarzającym na bazie glikolu. Wymaga to jednak dostosowania kotła i pompy oraz okresowej kontroli płynu.
Na przyszłość: plan awaryjny
Najlepiej przygotować się zanim awaria wystąpi. Przed sezonem zleć przegląd kotła, sprawdź ciśnienie i naczynie wzbiorcze, a numer do serwisu zapisz w telefonie. Warto mieć w domu jeden lub dwa grzejniki elektryczne, otulinę na rury i termometr z alarmem niskiej temperatury, który wyśle powiadomienie na telefon. Przy domu, w którym często nikogo nie ma, przyda się też zasilanie awaryjne dla kotła i pompy, bo przerwa w dostawie prądu wyłącza nawet sprawny kocioł gazowy. Grzejniki elektryczne, które sprawdzą się jako ogrzewanie zastępcze, znajdziesz w kategorii grzejniki elektryczne.
Przeczytaj także
Dlaczego grzejniki są gorące, a w pokoju nadal jest zimno?
Grzejnik parzy w dłoń, a termometr w pokoju pokazuje 18 stopni.
Czytaj więcej: Dlaczego grzejniki są gorące, a w pokoju nadal jest zimno?
Jak dogrzać poddasze użytkowe, gdy grzejniki na piętrze nie wystarczają?
Na poddaszu zimą często jest chłodniej niż w reszcie domu, mimo że grzejniki są gorące.
Czytaj więcej: Jak dogrzać poddasze użytkowe, gdy grzejniki na piętrze nie wystarczają?
Kiedy wymienić anodę magnezową w bojlerze i jak to zrobić samodzielnie?
Anoda magnezowa to niewielki pręt, od którego zależy, czy zbiornik bojlera przetrwa kilkanaście lat, czy zacznie przeciekać po kilku.
Czytaj więcej: Kiedy wymienić anodę magnezową w bojlerze i jak to zrobić samodzielnie?