Kiedy wymienić anodę magnezową w bojlerze i jak to zrobić samodzielnie?

W większości pojemnościowych ogrzewaczy wody, zarówno elektrycznych bojlerach, jak i zasobnikach współpracujących z kotłem, zbiornik wykonany jest ze stali pokrytej od środka emalią. Emalia nigdy nie jest idealnie szczelna: ma mikropęknięcia i miejsca wokół spawów, w których woda styka się bezpośrednio ze stalą. Właśnie tam zaczęłaby się korozja, gdyby nie anoda magnezowa.

Anoda to pręt z magnezu wkręcony do zbiornika. Magnez jest metalem mniej szlachetnym niż stal, więc w kontakcie z wodą to on ulega rozpuszczeniu, a zbiornik pozostaje chroniony. Ta ochrona ma jednak swoją cenę: anoda z czasem znika i trzeba ją wymieniać. Zaniedbanie tego jest jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnych przecieków bojlerów.

Jak często sprawdzać anodę

Tempo zużycia anody zależy głównie od jakości wody, jej twardości i przewodności, a także od temperatury i ilości zużywanej ciepłej wody. Producenci zalecają zazwyczaj kontrolę anody co 12-24 miesiące, a w regionach z wodą twardą lub bardzo miękką i agresywną nawet raz w roku. Pierwszą kontrolę warto wykonać po roku użytkowania. Pokaże ona, jak szybko anoda zużywa się w twojej instalacji, i pozwoli ustalić rozsądny odstęp kolejnych przeglądów.

Anodę wymienia się, gdy jej średnica spadła do mniej więcej jednej trzeciej pierwotnej wartości albo gdy na znacznej długości odsłonięty jest stalowy rdzeń. Jeśli z pręta zostały tylko resztki na drucie, ochrona zbiornika praktycznie nie działa. Więcej o samym mechanizmie ochrony katodowej przeczytasz w artykule anoda magnezowa w systemie ochrony przeciwkorozyjnej.

Objawy zużytej anody

Część sygnałów widać lub czuć bez rozkręcania bojlera:

• Zapach zgniłych jaj z ciepłej wody - zapach siarkowodoru powstaje, gdy bakterie redukujące siarczany reagują z magnezem. Paradoksalnie świadczy często o pracującej anodzie, ale w połączeniu z innymi objawami jest powodem do przeglądu.
• Rdzawe zabarwienie ciepłej wody - jeśli zimna woda jest czysta, a ciepła ma brązowy odcień, korozja mogła już zaatakować zbiornik.
• Dużo białoszarego osadu - przy spuszczaniu wody wypływa szlam z resztek magnezu i kamienia.
• Kontrolka lub wskaźnik anody - niektóre bojlery mają wskaźnik zużycia, który zmienia kolor lub zapala się na panelu.

Zapach siarkowodoru można ograniczyć, okresowo podgrzewając wodę do wyższej temperatury, jeśli bojler ma taki tryb, albo zmieniając rodzaj anody, o czym piszemy niżej.

Wymiana anody krok po kroku

Przed rozpoczęciem pracy sprawdź w instrukcji bojlera, gdzie znajduje się anoda. W bojlerach elektrycznych zwykle jest przykręcona do kołnierza grzałki od spodu lub z boku zbiornika, w zasobnikach często ma osobny korek w górnej części. Przygotuj nową anodę o tej samej długości i gwincie, klucz, taśmę teflonową lub uszczelkę oraz wiadro.

1. Odłącz zasilanie. W bojlerze elektrycznym wyłącz zabezpieczenie w rozdzielnicy, nie tylko wyjmij wtyczkę, jeśli bojler jest podłączony na stałe. W zasobniku wyłącz grzanie wody na kotle.
2. Odczekaj, aż woda ostygnie, najlepiej kilka godzin.
3. Zamknij zawór wody zimnej na dopływie do bojlera.
4. Odkręć kran ciepłej wody w najbliższym punkcie poboru, żeby zlikwidować ciśnienie.
5. Spuść część wody przez zawór spustowy lub grupę bezpieczeństwa, tak by jej poziom spadł poniżej otworu anody. Przy anodzie montowanej od góry wystarczy kilka litrów, przy anodzie w kołnierzu od spodu trzeba opróżnić bojler całkowicie.
6. Wykręć starą anodę lub zdejmij kołnierz grzałki. Oceń jej stan, a przy okazji wybierz osad z dna zbiornika.
7. Wkręć nową anodę z nową uszczelką lub taśmą, zgodnie z zaleceniami producenta, bez przeciągania gwintu.
8. Napełnij bojler, otwierając zawór zimnej wody przy odkręconym kranie ciepłej. Zamknij kran dopiero, gdy wypłynie z niego równy strumień bez powietrza.
9. Sprawdź szczelność połączenia i dopiero wtedy włącz zasilanie.

Jeśli zawór spustowy przy bojlerze jest zapieczony albo kapie po otwarciu, najpierw rozwiąż ten problem. Opisujemy to w tekście jak wymienić uszkodzony zawór spustowy przy bojlerze elektrycznym. Przy okazji wymiany anody warto też ocenić, ile kamienia jest na grzałce, bo to dobry moment na jej oczyszczenie.

Gdy anoda nie chce się odkręcić

Korek anody bywa mocno zapieczony. Używaj klucza nasadowego lub oczkowego, a nie żabki, która niszczy krawędzie. Zbiornik trzeba przytrzymać lub zabezpieczyć przed obracaniem, bo duży moment siły może uszkodzić mocowanie bojlera do ściany i przyłącza rur. Jeśli korek nie puszcza, lepiej wezwać instalatora niż ryzykować ukręcenie króćca.

Anoda tytanowa lub aktywna jako alternatywa

Zamiast magnezowej można w wielu urządzeniach zastosować anodę tytanową, nazywaną też aktywną lub elektroniczną. Nie rozpuszcza się ona, tylko chroni zbiornik dzięki niewielkiemu prądowi z zasilacza. Nie wymaga okresowej wymiany i zwykle eliminuje zapach siarkowodoru. Wymaga za to stałego zasilania elektrycznego: wyłączenie zasilacza na dłużej oznacza brak ochrony.

Cecha	Anoda magnezowa	Anoda tytanowa (aktywna)
Zasada działania	Rozpuszcza się zamiast stali	Prąd ochronny z zasilacza
Wymiana	Okresowo, po zużyciu	Zwykle nie jest potrzebna
Zasilanie	Niepotrzebne	Stałe, 230 V
Zapach siarkowodoru	Może się pojawiać	Zwykle eliminuje

Anody magnezowe w różnych długościach i z różnymi gwintami, a także anody tytanowe, znajdziesz w kategorii anody do zasobników i ogrzewaczy. Zanim kupisz zamiennik, sprawdź w instrukcji bojlera wymagany typ, długość i gwint.

Gwarancja i dokumentowanie przeglądów

Wielu producentów uzależnia gwarancję na zbiornik od regularnej kontroli i wymiany anody, a czasem wymaga, by robił to autoryzowany serwis. Samodzielna wymiana w okresie gwarancji może być podstawą odmowy uznania reklamacji. Przed pierwszym przeglądem przeczytaj więc warunki gwarancji. Po upływie gwarancji wymiana we własnym zakresie jest jak najbardziej rozsądna, ale warto notować daty przeglądów i stan wyjętej anody.

Jeśli w twoim domu woda jest twarda, oprócz anody kontroluj także osad kamienia, który pogarsza wymianę ciepła i zwiększa zużycie prądu. Jak usunąć go bez zdejmowania urządzenia ze ściany, opisujemy w poradniku jak usunąć kamień z elektrycznego podgrzewacza wody bez demontażu.