Przejdź do treści

Czy złączka wciskana nadaje się do przewodu linkowego, czy lepsza jest listwa sprężynowa?

Elektryka

Elektryk porządkujący przewody elektryczne przed łączeniem, złączki wielobiegunowe i wciskane w instalacji

Zwykle nie, bo złączka wciskana jest zaprojektowana do sztywnych żył jednodrutowych, a przewód linkowy bez tulejki rozchyla się i nie trafia pewnie pod sprężynę. Do linki lepsza jest złączka listwowa sprężynowa albo złączka z dźwignią, w której zacisk otwiera się przed włożeniem przewodu, a złączki wciskane zostawia się do typowych puszek z przewodami jednodrutowymi.

Oba rodzaje złączek działają bez śrub, na zasadzie sprężyny dociskającej przewód do szyny prądowej, więc nie wymagają dokręcania po latach i dobrze znoszą drgania. Różnią się jednak budową, rodzajem przewodów, z którymi współpracują, i tym, jak wygodnie pracuje się z nimi w danym miejscu.

Jak zbudowane są oba rodzaje złączek

Złączki wciskane

Złączki wciskane (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Zlaczki-listwowe-i-instalacyjne/Zlaczki-instalacyjne/Zlaczki-wciskane) to małe korpusy z kilkoma otworami, najczęściej od dwóch do ośmiu. Odizolowaną żyłę wsuwa się w otwór, a sprężyna w środku zaciska ją automatycznie. Nie ma dźwigni ani przycisku, więc montaż trwa sekundę. Wyjęcie przewodu jest zwykle możliwe tylko przez obracanie i wyciąganie żyły, a w części modeli praktycznie niemożliwe bez uszkodzenia złączki, dlatego traktuje się je jako połączenie raczej trwałe.

Konstrukcja zakłada sztywną żyłę, która sama otworzy sprężynę. Przewód linkowy, czyli wielodrutowy, wsunięty bez przygotowania rozchyla się i nie trafia pod zacisk. Można go zakończyć tulejką zaciskaną, jeśli producent złączki to dopuszcza.

Złączki listwowe sprężynowe

Złączki wielobiegunowe (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Zlaczki-listwowe-i-instalacyjne/Zlaczki-listwowe-sprezynowe) w postaci listew mają kilka lub kilkanaście torów prądowych obok siebie. Każdy tor łączy zwykle dwa przewody, wejście z jednej strony i wyjście z drugiej, a zacisk otwiera się przyciskiem, dźwignią albo wkrętakiem wsuniętym w okienko. Dzięki temu do sprężyny bez problemu wprowadza się również przewody linkowe i bez trudu je wyjmuje, co ułatwia późniejsze zmiany.

Listwę można przykręcić do podłoża albo zatrzasnąć na szynie, a tory oznaczyć numerami. To porządkuje miejsca, w których łączy się kilka obwodów naraz, na przykład zasilanie i sterowanie oprawy, rolet albo wentylatora.

CechaZłączka wciskanaZłączka listwowa sprężynowa
przewody jednodrutowetak, to podstawowe zastosowanietak
przewody linkowezwykle tylko z tulejką, jeśli producent dopuszczatak, po otwarciu zacisku
liczba łączonych żyłkilka w jednym punkciewiele torów, zwykle po dwie żyły na tor
rozłączanieutrudnioneproste, bez narzędzi lub wkrętakiem
miejsce w puszcebardzo małowięcej, zależnie od liczby torów
typowe miejscepuszki pod gniazdami i łącznikamioprawy, puszki rozgałęźne, szafki

Jak dobrać złączkę do konkretnej instalacji

Przed zakupem warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Odpowiedzi zwykle same wskazują właściwy rodzaj złączki.

  • Jaki jest przekrój i rodzaj żył, jednodrutowe czy linkowe, i czy wszystkie są takie same?
  • Ile przewodów trzeba połączyć w jednym punkcie i ile obwodów spotyka się w puszce?
  • Czy połączenie będzie kiedyś zmieniane, na przykład przy wymianie oprawy?
  • Ile miejsca zostaje w puszce po włożeniu osprzętu?

W typowej puszce pod gniazdem czy łącznikiem, gdzie łączy się przewody YDYp z żyłami 1,5 lub 2,5 mm², najwygodniejsze są złączki wciskane. Zajmują mało miejsca, a połączenie fazy, przewodu neutralnego i ochronnego robi się trzema małymi kostkami. Przy oprawach oświetleniowych, w których producent wyprowadza krótkie przewody linkowe, lepiej sprawdzają się złączki z dźwignią albo listwy sprężynowe, bo nie wymagają tulejek i pozwalają odpiąć oprawę bez cięcia przewodów.

SytuacjaRozsądny wybór
puszka pod gniazdem, przewody jednodrutowezłączki wciskane
podłączenie oprawy z przewodem linkowymzłączka z dźwignią lub listwa sprężynowa
puszka rozgałęźna z kilkoma obwodamilistwa sprężynowa z oznaczonymi torami
sterowanie rolet, wentylacji, oświetlenia w szafcezłączki listwowe na szynie

Niezależnie od rodzaju złączki trzeba przestrzegać kilku zasad, bo większość awarii połączeń wynika z błędów montażowych, a nie z samej złączki:

  1. Zdejmij izolację dokładnie na długość podaną na korpusie złączki. Za krótko odizolowana żyła trzyma się tylko izolacją, za długo zostawia odsłonięty metal.
  2. Wsuwaj żyłę do oporu i sprawdź, czy siedzi pewnie, lekko za nią pociągając.
  3. Sprawdź zakres przekrojów i prąd znamionowy podany przez producenta, szczególnie przy obwodach o większym obciążeniu, takich jak płyta indukcyjna czy podgrzewacz.
  4. Nie łącz w jednym torze przewodów o bardzo różnych przekrojach, jeśli złączka nie jest do tego przewidziana.
  5. Do żył aluminiowych stosuj wyłącznie złączki dopuszczone do aluminium, zwykle z pastą kontaktową.

Złączki muszą też pozostać dostępne. Puszka z połączeniami nie może zostać zatynkowana, bo w razie usterki elektryk musi mieć do niej dostęp. Dobrą praktyką jest również trzymanie się jednego systemu złączek w całym mieszkaniu, co ułatwia późniejsze prace i zakup zapasowych elementów.

Pytania od czytelników

Czy złączki bezśrubowe są tak samo pewne jak zaciski śrubowe?

Przy prawidłowym montażu tak, a często pewniejsze, bo sprężyna stale dociska żyłę i nie luzuje się z czasem jak niedokręcona śruba. Warunkiem jest dobór złączki do przekroju i właściwa długość odizolowania.

Przeczytaj także