Jak dobrać kolana i odsadzkę rury spustowej przy szerokim okapie dachu?

W wielu domach dach wysunięty jest daleko poza lico ściany. Szeroki okap chroni elewację przed deszczem, ale sprawia, że lej spustowy w rynnie znajduje się kilkadziesiąt centymetrów od ściany. Rura spustowa musi przejść od leja do ściany, a potem biec pionowo w dół. Ten fragment, złożony z kolan i krótkiego odcinka rury, nazywa się odsadzką.

Źle dobrana odsadzka to częsta przyczyna zatorów i przecieków. Zbyt płaskie kolana zatrzymują liście, a połączenia bez podparcia rozchodzą się pod ciężarem lodu.

Jak zmierzyć odległość

1. Zmierz poziomą odległość od osi leja spustowego do ściany, a dokładniej do miejsca, gdzie będzie oś rury pionowej. Uwzględnij grubość ocieplenia i odstęp obejmy od ściany.
2. Zmierz wysokość dostępną pod lejem do miejsca, w którym rura dojdzie do ściany. Przy niskim okapie ta wysokość bywa ograniczona przez okno lub drzwi.
3. Sprawdź, czy na trasie nie ma przeszkód: podbitki, belek, obróbek blacharskich czy parapetów.

Na podstawie tych dwóch wymiarów dobiera się kąt kolan i długość rury łącznikowej między nimi.

Kolana i ich kąty

W systemach rynnowych dostępne są zwykle kolana o kątach 40, 45, 60, 67 lub 72 stopni, zależnie od producenta. Odsadzkę tworzą dwa kolana tego samego kąta: górne kieruje rurę ukośnie w stronę ściany, dolne prostuje ją do pionu.

Odległość leja od ściany	Typowe rozwiązanie
do około 20 cm	dwa kolana bez rury łącznikowej lub z bardzo krótkim odcinkiem
20-50 cm	dwa kolana i rura łącznikowa przycięta na wymiar
powyżej 50 cm	dłuższa rura łącznikowa podparta obejmą lub poprowadzenie rury pod okapem do narożnika

Im bardziej stromy odcinek ukośny, tym lepiej. Woda płynie szybciej, liście nie zatrzymują się w kolanie, a zimą mniej wody zamarza w połączeniach. Kolana o kącie zbliżonym do 90 stopni, czyli prowadzące rurę prawie poziomo, nie powinny być stosowane w odsadzkach.

Przy doborze kąta weź pod uwagę także wygląd. Odsadzka powinna być symetryczna i powtarzać się w ten sam sposób na wszystkich narożnikach budynku. Różne kąty kolan przy kolejnych rurach spustowych są widoczne z daleka i psują wygląd elewacji.

Rura łącznikowa i połączenia

• rurę łącznikową przycina się na wymiar piłką o drobnych zębach i usuwa zadziory z krawędzi,
• każdy element wsuwa się w kolejny zgodnie z kierunkiem spływu wody, czyli górny w dolny, żeby woda nie wypływała na połączeniu,
• długość wsunięcia powinna odpowiadać zaleceniom producenta, zwykle kilka centymetrów,
• w systemach tworzywowych pozostawia się niewielki luz na wydłużenie cieplne.

Kolana, rury i obejmy najlepiej dobrać z tego samego systemu i w tej samej średnicy co pozostałe orynnowanie. Elementy systemów tworzywowych znajdziesz w kategorii rynny tworzywowe.

Przed cięciem rury łącznikowej złóż całą odsadzkę na sucho i przyłóż ją do leja i ściany. Dopiero gdy kolana ustawią się prawidłowo, zaznacz długość rury. Lepiej uciąć kilka razy po centymetrze niż za krótko za pierwszym razem.

Mocowanie odsadzki

Odsadzka nie może wisieć na samym leju. Pod dolnym kolanem montuje się obejmę rury spustowej, a przy dłuższej rurze łącznikowej dodatkową podporę. Przy ociepleniu ze styropianu lub wełny obejmy mocuje się na długich kołkach lub dyblach przechodzących przez ocieplenie do muru, z odpowiednim uszczelnieniem, żeby nie powstał mostek dla wody.

Odległość między obejmami na pionowym odcinku rury wynosi zwykle do 2 m, a każda kolejna rura powinna mieć co najmniej jedną obejmę.

Odsadzka na ocieplonej elewacji

Przy ociepleniu grubym na 15-20 cm odległość leja od ściany zmienia się po dociepleniu budynku. Rura spustowa, która wcześniej schodziła prosto, po dociepleniu musi zostać odsunięta, a odsadzka staje się krótsza lub w ogóle zbędna. Przy termomodernizacji warto więc zaplanować orynnowanie od nowa, razem z nowymi obejmami na dłuższych trzpieniach. Obejmy mocowane w samym styropianie nie utrzymają rury, szczególnie zimą, gdy w rurze pojawia się lód.

W miejscu przejścia trzpienia obejmy przez ocieplenie warto zastosować podkładki dystansowe lub elementy montażowe przeznaczone do ociepleń. Zapobiegają one zgniataniu styropianu i pękaniu tynku wokół mocowania.

Jak uniknąć zatorów

• zamontuj kosz lub siatkę w leju spustowym, żeby liście nie wpadały do kolan,
• wybierz możliwie stromy kąt kolan,
• w dolnej części rury przewidź czyszczak lub osadnik, przez który usuniesz zanieczyszczenia,
• przed zimą sprawdź drożność kolan, wlewając wodę do rynny.

Jeśli rura już się zapchała, sposoby udrażniania opisujemy w tekście o usuwaniu zatkania w rurze spustowej.

Najczęstsze błędy

• odwrotne wsunięcie elementów, przez które woda wypływa na połączeniach,
• zbyt płaskie kolana, w których zatrzymują się liście i lód,
• brak obejmy pod dolnym kolanem, przez co odsadzka wisi na leju i z czasem go wyrywa,
• łączenie elementów różnych producentów, które różnią się średnicą zewnętrzną i nie trzymają szczelności.

Alternatywy dla długiej odsadzki

Gdy lej jest bardzo daleko od ściany, długa ukośna rura wygląda źle i jest podatna na uszkodzenia. W takich sytuacjach można:

• przesunąć lej w miejsce, gdzie rura może zejść przy narożniku budynku lub przy słupie wiaty,
• poprowadzić rurę pionowo bez odsadzki, mocując ją do słupa lub specjalnego wspornika, jeśli architektura na to pozwala,
• zastosować łańcuch deszczowy zamiast rury przy małych powierzchniach dachu, na przykład nad tarasem.

Przy planowaniu całego układu odprowadzania wody z dachu przydatne będą wskazówki z artykułu o odprowadzaniu deszczówki.